خواص روغن زيتون
روغن زيتون
روغن زيتون يا زيت از نظر طبيعت گرم و خشك و يابس است. از نظر خواص خوردن 70 گرم آن با نيم ليتر آب و يا ماء الشعير مسهل قوى است و براى درد اعضا و سياتيك نافع است و با آب گرم براى رفع قولنج و دلپيچه و خارج كردن كرم معده و خرد كردن سنگ مثانه و دفع سنگهاى صفراوى، رفع يبوست مزمن، ازدياد ترشح ادرار، حيض، عرق و تسكين درد مفاصل و سياتيك و سرين مفيد است. حقنه يا تنقيه با روغن زيتون و آب گرم به مقدارى كه فوقا ذكر شد براى درد كمر و درد مفاصل و سياتيك و ماليدن روغن زيتون براى دردهاى سر و با مرهمها براى التيام زخمها نافع است. مقدار خوراك آن تا 35 گرم است.
«زيت العتيق»: اگر روغن زيتون را بيش از يك سال و به قولى تا شش سال نگهدارى كنند كهنه شود، آن را «زيت العتيق» گويند. اين نوع روغن زيتون گرمتر از غير عتيق آن است. خواص آن مليّن است و اكتحال و ماليدن آن به چشم براى تقويت چشم مفيد است و اگر آن را گرم كنند و در محلى كه عقرب نيش زده است بمالند درد آن را تسكين دهد. روغن زيتونى كه از هفت سال بيشتر كهنه شده باشد جانشين روغن بلال است و هرچه كهنه تر شود قوىتر مى گردد. معروف است كه تا 4 هزار سال قوت خود را نگه مى دارد.
روغن زيتونى كه از ميوه ى نارس گرفته شود برخلاف روغن زيتون معمولى سرد و خشك است. خواص آن مقوى لثه و دندان و صاف كنندهى اخلاط و بازكننده ى گرفتگى ها و انسداد و مانع ترشح عرق است.
براى خرد كردن سنگ مثانه مفيد است. اگر 80 گرم آن را با 80 گرم عسل، 14 گرم كندر و 16 گرم سياهدانه مخلوط كنند و مدت سه روز در حمام بخورند و در آن روزها آب سرد نخورند براى تمام دردهاى سرد مانند سستى و فلج و لقوه و نظاير آن مفيد بوده و براى پيران موجب هيجان و تقويت نيروى جنسى مى شود.
جوشانده ى برگ زيتون 50- 20 گرم در هزار گرم آب مصرف مى شود و گرد پوست شاخه هاى زيتون و يا گرد برگ زيتون از 25- 4 گرم مخلوط در يك مايع يا شربت ساده و يا مخلوط در آب عسل خورده مى شود.
خوردن روغن زيتون به عنوان مليّن 50- 30 گرم نافع است و به علاوه قولنج كبدى كه ناشى از سنگ كيسه ى صفرا باشد را تسكين مى دهد. در استعمال خارجى مخلوط روغن زيتون و آبليمو به مقدار مساوى براى شستن و پانسمان زخم مفيد است.
تحقيقات جديد در مورد خواص درمانى روغن زيتون
ساكنين جزيره ى كرت بيش از هر ملتى در رژيم غذايى خود از انواع مواد چربى استفاده مى كنند و معمولا غذاهاى خيلى چرب مى خورند و در حدود 45 درصد كالرى حاصل از رژيم غذايى روزانه ى آنها از چربى مى باشد. حد اقل 33 درصد آن از روغن زيتون است. با اين رژيم غذايى پرچربى انتظار همه اين است كه ساكنين جزيره ى كرت بيش از ساير مردم دنيا دچار بيمارى هاى قلبى شوند ولى برعكس، اهالى جزيره ى كرت يكى از گروههاى نادرى در دنيا هستند كه باوجود مصرف چربى زياد كمتر از هر گروه ديگر به بيمارى هاى قلبى و سرطان مبتلا مى شوند. دليل آن اين است كه اهالى جزيره ى كرت بيش از اكثر مردم دنيا روغن زيتون مصرف مى كنند. در جزيره ى كرت روغن زيتون خيلى زياد و مثل آب مصرف مى شود و مصرف سرانه ى روغن زيتون در اين جزيره بيش از هر نقطه اى در دنيا مى باشد. در فاصله ى كمى بعد از مردم كرت از نظر مصرف روغن زيتون، ايتاليا و پس از آن يونان و ساير مناطق مديترانه اى هستند.
مصرف روغن زيتون زياد موجب طول عمر بيشتر
پس از ويليام كندى، دانشمندى كه معتقد بود ايتاليايى ها را روغن زيتون نجات داده است، پژوهشهاى جديدى را آنسل كيس، محقق معروف رژيم هاى غذايى پرچربى در دانشگاه مينسوتا روى 2300 نفر مردان ميانسال از 7 كشور مختلف، به عمل آورد و نشان داده است كه نرخ مرگ و مير در اثر انواع بيمارى هاى قلبى در مردانى كه قسمت عمده ى چربى مصرف روزانه ى آنها روغن زيتون بوده است به طور استثنايى كم مى باشد. تحقيقات علمى متعدد ديگرى تأييد نموده كه در روغن زيتون تركيبات شيميايى وجود دارد كه در خون آثار مفيدى مى گذارند از جمله تمايل خون به لخته شدن را متوقف نموده و نسبتHDL /LDL كلسترول خون را به نفعHDL اصلاح مى كند، و از رسوب كلسترول در شريانها جلوگيرى مى نمايد و به اين دليل است كه دانشمندان غذادرمانى مصرف روغن زيتون را به عنوان داروى بسيار مؤثرى براى پيشگيرى حمله هاى قلبى و حتى پس از وقوع اوليه ى حمله براى جلوگيرى از حملات بعدى قلبى توصيه مى نمايند.
در ميلان پزشكان به بيمارانى كه جراحى قلب كرده اند خوردن روزانه 5- 4 قاشق سوپخورى بزرگ روغن زيتون را به عنوان قسمتى از رژيم غذايى آنها توصيه مى كنند. با اين رژيم ظرف 6 ماه وضع خون بيماران چنان اصلاح مى شود كه احتمال وقوع بعدى قلبى را خيلى كاهش مى دهد.
پزشكان مركز علوم بهداشتى دانشگاه تگزاس در دالاس كه يكى از مراكز پيشاهنگ پيشرفته در درمان بيمارى هاى قلبى است نيز در تحقيقات خود دريافته اند كه وجود مواد چرب از نوع مونوانساتوريتد (چربى هايى كه داراى يك اسيد چرب اشباع نشده هستند) در روغن زيتون موجب مى شود كه كلسترول خون به مقدار محسوسى كاهش يافته و در تركيب اجزاى آن نيز تغييرات مفيدى ايجاد شود.
در يك آزمايش كه در مورد عدهاى امريكايى ميانسال به عمل آمده نشان داده شده است: مصرف روغن زيتون، كلسترول خون را در حدود 13 درصد و جزء خطرناك كلسترول يعنىLDL را 21 درصد كاهش داده است. محقق ديگرى به نام دكتر ويليام گروندى در پژوهشهاى خود دريافته است كه چربى هاى مونوانساتوريتد براى كاهش كلسترول بالاى خون آنقدر تأثير دارند كه مثل اين است كه شخص رژيم كم چربى داشته است. و توصيه دكتر گروندى اين است كه به منظور پيشگيرى بيمارى هاى قلبى به جاى ساير انواع روغنهاى گياهى و حيوانى، بهتر است فقط از چربى روغن زيتون استفاده شود.
رمز شفابخشى روغن زيتون
قسمت عمده ى روغن زيتون را ملكولهاى چربى گياه ى از نوع مونوانساتوريتد تشكيل مى دهند كه از ساير انواع چربى هاى گياهى كه داراى مولكولهاى چربى پولى انساتوريتد هستند و غالبا براى خوردن توصيه مى شوند، نظير روغن ذرت، در اصلاح كيفيت خون بيشتر مؤثر است.
توضيح: چربى هاى پولى انساتوريتد چربى هايى هستند كه از چند اسيد چرب اشباع نشده تشكيل شده اند.
روغن زيتون نه فقط كلسترول توتال خون را كاهش مى دهد بلكه درعين حال برعكس ساير روغنهاى گياهى جزء مفيد كلسترول خون يعنىHDL را حفظ مى كند و چندان كاهش نمى دهد و در نتيجه نسبت بحرانىHDL در خون حمايت مى شود. و اين رمز شفابخشى نيرومند روغن زيتوندر مورد درمان بيمارى هاى قلبى است. درحالى كه ساير انواع روغنهاى گياهى كلسترول خون را با تمام اجزايش كاهش مى دهند يعنىLDL وHDL هر دو را كاهش مى دهند.
تا اين اواخر دلايل شفابخشى و آثار مفيد روغن زيتون محدود به توضيحات ياد شده بود ولى در تحقيقات جديد علمى كشف شده است كه در روغن زيتون يك عامل ضد بيمارى هاى قلبى ديگرى نيز وجود دارد كه مستقلا عكس العملهاى فيزيولوژيكى مفيدى دارد. مثلا به عنوان يك عامل ضد انعقاد خون (رقيق كردن خون و كاهش شانس لخته شدن و انسداد شريانى) و همچنين جلوگيرى نسبى جذب كلسترول اضافى در بدن مؤثر است.
گروهى ديگر از دانشمندان ايتاليايى به سرپرستى دكتر برونوبرّا، استاد بيوشيمى دانشكدهى داروشناسى دانشگاه ميلان، در تحقيقات دامنه دارى در حدود هزار تركيب شيميايى فعّال در روغن زيتون تشخيص داده اند. طبق نظر «دكتر برّا» اين تركيبات شيميايى حتى ممكن است در مورد برخى اشخاص با رژيمهاى غذايى پرچربى و پركلسترول نيز مقابله كنند. يكى از آن هزار تركيب شيميايى به نام سايكلوآرتانول، كلسترول اضافى خون در جريان سيكل جذب را، خنثى مى كند و باعث مى شود كه از جريان خون خارج شود.
مطالعات «دكتر برّا» نشان مى دهد كه خوردن يك قاشق سوپخورى بزرگ روغن زيتون آثار كلسترولزايى دو عدد تخم مرغ را از بين مى برد.
محققان دانشگاه كنتاكى امريكا در آزمايشهاى خود دريافته اند كه روغن زيتون فشار خون را نيز كاهش مى دهد و حتى مصرف در حدود يك قاشق سوپخورى در روز موجب شده است كه فشار سيستوليك خون در حدود 5 و فشار دياستوليك خون 4 درجه در مردان كاهش يابد.
دانشنامه طب اهل بيت عليهم السلام