خواص كاسنى
Cichorium intybus :Compositae كاسنى (كاسنه، انگوپا): تيره كاسنى
گياهى است علفى چندساله اغلب با ساقهاى نسبتا ضخيم شياردار به ارتفاع 20 تا 100 سانتيمتر و برگهاى طوقهاى با دمبرگهاى كوتاه و سرنيزهاى دندانه دار تا نيشبرى (شيردندانى) و برگهاى ساقهاى كوچكتر و مشابه با برگهاى قاعدهاى فاقد هرگونه خار، گلهاى آبى رنگ زبانهاى آن به صورت مجتمع و كپهاى در محور برگها يا در انتهاى شاخه ها قرار گرفته اند.
كاسنى در ايران يكى از علفهاى هرز مزارع كاشته شده، مزارع آيش، باغها، چمنزارها و گاهى مراتع مى باشد و در استان گيلان نيز در غالب نقاط جلگهاى استان به ويژه اطراف رودبار، اطراف رشت و لاهيجان مى رويد.
كاسنى يكى از گياهان باارزش داروئى بوده و در طب سنتى ايران جايگاه خاص دارد. كليه قسمتهاى گياه مخصوصا ريشه و برگ آن جهت مداواى انواع بيماريها مؤثر است. تاريخ استفاده درمانى از كاسنى به صدها سال قبل از ميلاد مسيح مى رسد. دانشمندانى نظير جالينوس، پلينى و ابو على سينا براى آن اثرات درمانى بسيار قائل بودند. پرورش كاسنى به سبب زيبايى گلهاى آن نيز از قديم الايام معمول بود.
برگ كاسنى داراى املاح مختلفى مانند سولفاتها و فسفاتهاى سديم، منيزيوم و پتاسيم و نيترات پتاسيم است و ريشه آن محتوى قندهاى گوناگونى از جمله گلوكز، ساكاروز و لولز مى باشد. مواد ديگرى كه در ريشه اين گياه يافت مى شوند عبارتند از: موسيلاژ، تانن، اينولين، پكتين، لوولين و شيكورين است.
براى درمان بيماريهاى مختلف از دمكرده ريشه و برگ كاسنى استفاده مى كنند و در استعمال خارجى برگهاى تازه و كوبيده شده آن را بر روى پوست قرار مى دهند تا ناراحتيهاى جلدى ناشى از التهاب و تحريكات سطحى را درمان نمايند.
دمكرده ريشه و برگ كاسنى، مقوى، مقوى جهاز هاضمه، مدر، مليّن، صفرابر، تببر، اشتهاآور و تصفيه كننده خون است. به علاوه براى مداواى يرقان و نارسايى اعمال كبد، هيسترى و ناراحتيهاى عصبى، قولنجهاى كبدى، اخلاط خونى، وجود خون در ادرار، آب آوردن انساج، تبهاى نوبه، تبهاى مخاطى، بيماريهاى جلدى، كم خونى، عفونت مجارى ادرار، نقرس و رماتيسم مورد استفاده قرار مى گيرد.
در گذشته مردم گيلان و ساير نواحى شمالى ايران قسمتهاى گوشتدار ريشه كاسنى را در آب خيسانده در اختيار مبتلايان به بيمارى مالاريا مى گذاشتند و معتقد بودند نوشيدن آن در هربامداد به صورت ناشتا مالاريا را درمان مى كند.
پزشكان و گياهشناسان هندى معتقدند كه ريشه كاسنى ورمهاى التهابى لثه دندان و خونريزيهاى آن را مداوا مى كند. اگر از ريشه اين گياه سودمند در تهيه خميردندانها استفاده شود اثر ضد ميكروبى آن به حفظ و مراقبت دندانها كمك مؤثر مى نمايد. در اين زمينه برخى از محققان عقيده دارند كه اثر ضد ميكروبى ريشه كاسنى از برخى آنتى بيوتيكها مؤثرتر و قوى تر است.
شربتى كه از شيره كاسنى تهيه مى شود براى درمان يبوست به ويژه يبوست اطفال مؤثر است.
پودر ريشه اين گياه را مانند چاى و قهوه دم مى كنند. نوشيدن يك فنجان از آن (صبح و شب) داراى اثر مقوى روده، مليّن ملايم و تحريك كننده اشتهاست و در مداواى تنبلى كبد و ناراحتيهاى ناشى از آن تأثير زياد دارد.
كتب طبى انتزاعى (فارسى) (كتاب گيلان)