فصل پنجم داروى تحليل برنده ماده درد در دندان
فصل پنجم داروى تحليل برنده ماده درد در دندان
مضمضه هايى هست كه بايد مدتى زياد در دهان نگهدارند، مانند سركه كه پوست انداختنى مار را در آن پزند. سركه كه حنظل در آن پزند، بسيار نافع است.
اگر سردى آشكار است، شراب يا زنجفيل بيابانى، يا عاقرقرحا، يا صمغ انگدان با خردل، پوست كبر، پوست درخت صنوبر، پونه، برگ چنار، گل اربه و پوسته آن با سركه يا اب، برگ غار، شلمك، علاج آن است.
ساقه هاى سير با عاقرقرحا، سركه و كندس، عاقرقرحا و ثمر گز در سركه، مرزنگوش خشك، بيخ سيماهنگ يا افشرهاش در سركه، سيماهنگ و اسپند پخته در سركه، كبيكه پخته در سركه، هم بسيار خوبند.
براى درد همراه تپش: آبپز مازوج نارسيده با سركه، تاجريزى و سركه، بنگ با سركه پخته، شاخ بز نر كوهى سوخته و با سركه پياز دشتى پخته، يا ساييده اش با اسكنجبين مخلوط شده، علاج است.
غرغرهها هم همانند مضمضه هاست كه ذكر شد. و يكى از اينها: مويزك و سير در آب بجوشد و غرغره كنند و دهان را باز نگه دارند تا لعاب زياد بريزد.
جويدنيها را نيز از داروهاى نامبرده و امثال آنها درست كنند. مثلا پونه وحشى و عاقرقرحا و فلفل سفيد و مرّ، با مويز عجين شود و قرصهاى گرد و مدور به اندازه فندق بسازند و بجاوند.
پاشيدنيها، ليسيدنيها، خيس كردنيها، ضمادهايى از داروهاى تحليل برنده را با چيزهايى كه قوام دارند مانند عسل، قطران يا چيزى از آن را در آب حل كنند. يا با آب عجين كنند، يا كلم را با فيلزهره بر دندان مالند. خردل ساييده بر بيخ دندان گذارند تپش را از بين مى برد.
دانه ميان هسته شفتالو، با نيم آن فلفل با قطران معجون شود و بر دندان مالند يا بچسبانند. يا تنها دندان را با ترياق، يا صمغ انگدان تنها يا «شجرنيا» يا «اراسطخان» (ارسطيفان- نسخه) «سورطخان» (سورطيخان- نسخه) يا سياه دانه ساييده با روغن زيتون بيندايند.
مرّ، فلفل، عاقرقرحا، مويزك، زنجفيل هريك يك جزء، بورك ارمنى يك جزء و نيم باهم خرد شوند و بر دندان و لثه مالند، بسيار مفيد است.
داروهاى ضماد كه از خارج بر آرواره گذارند، مانند: خطمى، بابونه، شبت، شنبليله، بزر كتان با آبپز شبيت و روغن شبيت.
جالينوس پنداشته است كه اگر زهره «سامابرص» را بر دندان گذارند درد فورا تسكين يابد.
كمادهايى هست كه بر خارج گذارند و بايد دو ساعت قبل از غذا يا چهار ساعت بعد از غذا گذارند، كماد در حالى لازم است كه درد شديد باشد. كماد نمك و گاورس با روغن زيتون گرم يا با شمع گداخته باشد. كماد بعد از كماد بگذارند تا ماده را به سوى خود كشد. هرگاه آرواره ورم كرد، درد تسكين يابد، به ويژه اگر دندان را وسيله روغن جوشان بر آتش داغ گذارند.
داغ گذاشتن بر دندان چند طريقه دارد:
روغن زيتون با داروهاى تحليل برنده مذكور بجوشد، يا روغن زيتون جوشيده به تنها، جوالدوزى را در آتش سرخ كنند و در آن روغن فرو برند و در سوراخى كه بر سر دندان كرده اند فرو كنند تا آن را داغ كند. بايد اطراف سوراخ را اعم از دندان و گوشت دندان با شمع يا خمير يا چيزى ديگر بپوشانند كه نسوزند.
گاهى روغن داغ را با احتياط نامبرده به وسيله انبوبى در دندان ريزند، روغن زيتون از هر روغنى بهتر است. در عمل داغ گذاشتن بايد با سنبه بسيار باريك و نازك، دندان را سوراخ كرد كه نيروى داغگذار در آن نفوذ كند. اگر از اينها بهره نديد، وسيله جوالدوز در آتش سرخشده چندين بار داغ كنند تا درد زايل شود و دندان از هم مى پاشد.
بر دندان ماليدنيها از داروهاى ذكرشده و زنجفيل و عسل هم خوب است. سركه و نمك، سركه و پيه حنظل با عاقرقرحا خوبند.
دود و بخورات؛ بهتر آن است وسيله قيف باشد.
تحليل برندهها: ريشه حنظل، يا دانه حنظل، دانه خردل، سم خر، بزر پياز- و به ويژه براى كرم زدگى- برگ آس، اربه، برگ فيجن، عاقرقرحا.
انفيه هاى تحليل برنده، آب سيماهنگ، افشره بيخ سلق، افشره يونجه، با آب مرزنگوش.
قطره هايى كه در گوش طرف آزار دندان كنند: انفيه هاى نامبرده را آب كنند و در گوش چكانند، افشره كبر سبز.
پركردنيهاى دندان خورده شده: اگر درد از تآكل باشد، بايد به آرامى نه با شدت پر شود و درد را شدت بخشد؛ مانند سك با مشك زمين، يا مصطكى، قوى ترش صمغ انگدان با كبيكج، يا سياه دانه ساييده در روغن زيتون يا فلفل، سوخته لايه شراب، عاقرقرحا، شيره گياه شير سگ «داروى هسته شفتالو» بايد گرم را با داروى سرد و سرد را با داروى گرم پر كنند.
براى بحث از بركشيدن دندان بابى ويژه داريم، كه نبايد كشيد مگر اينكه درد در خود دندان باشد.
قانون (ترجمه شرفكندى)