ضرر افراط در مصرف انگور
ضرر افراط در مصرف انگور
براى اثبات اينكه مى توان براى رفع نقايص طب امروز از تحقيقات شگرف علمى پزشكان قديم ايران استفاده كرد، يك نمونه كوچك ذكر مى كنيم كه ظاهرا خيلى بى اهميت جلوه مى كند ولى درحقيقت تأثير بسيار در تأمين سلامت مردم و سرنوشت حياتى تودهها دارد، و آن اين است كه انگور باوجود بيست خاصيت مهمى كه از نظر درمان بيمارى ها دارد و ما آنها را قبلا ذكر كرديم، داراى يك ضرر هم هست، و آن اينكه افراط در خوردن آن كبد را خسته مى كند و به اعمال حياتى آن لطمه مى زند و علت آن هم عمل قندسازى كبد است و چون انگور مواد قندى زياد دارد اگر در مصرف آن افراط شود در تنظيم عمل قندسازى كبد ممكن است اختلالى پيش آيد و اگر افراط نشود و به مقدار كم خورده شود، نتايج مثبت و فوايد مطلوب آن بروز خواهد كرد.
براى دفع اين ضرر، متخصصان كنونى تغذيه دستورى جز اين نداده اند كه بايد در مصرف طولانى انگور قدرى احتياط شود و معالجه به طور تدريجى و ملايم صورت گيرد تا كبد خسته نشود.
در ماهنامه «تندرست»، شماره 2، سال 23 شرحى درباره خواص انگور با عنوان «درمان با انگور» نگاشته شده و درباره طرز مصرف آن چنين آمده است:
به دو طريق مى شود از آن استفاده كرد:
1. به شكل غذاى مطلق
2. به شكل مخلوط با غذاهاى ديگر
در طريقه اولى كه غذا فقط انگور است مدت آن بايد كوتاه باشد.
در طريقه دوم كه با غذاهاى ديگر، انگور مصرف مى شود ممكن است مدت طولانى باشد و چند هفته ادامه يابد (اقلا 3- 4 هفته لازم است).
رژيم انگور با شكم ناشتا شروع مى شود و تا يك ساعت قبل از هر غذا ادامه مى يابد. مقدار آن بستگى به نوع انگور دارد؛ معمولا از 500 گرم تا 3 كيلوگرم در روز مصرف مى شود؛ از اين مقدار نبايد تجاوز نمود، مخصوصا اگر انگور زياد شيرين است و الّا به كبد تحميل شده و مضر واقع مى گردد؛ ديگر توصيه مى شود پوست آن را بكنند و هسته ها را خارج نمايند كه اختلالى در گوارش پيش نيايد.
لاسابلير در صفحه 822، دايره المعارف تغذيه، جلد اول مفهوم همين مطلب را مى نويسد.
ولى تصديق بفرماييد كه اين دستور كافى نيست، بايد تمهيدى انديشيد و جلوى زيان انگور را گرفت و آن را بدون خوف از ضررش به مقدار كافى و مدت طولانى تجويز كرد.
براى انجام اين امر در هيچيك از كتب علم تغذيه كه در دسترس من بوده است، دستورى نديده ام و تقريبا يقين دارم كه امروزه هيچيك از استادان علوم تغذيه از خنثى كردن ضرر انگور آگاه نيست، و چون واقعا اين ميوه لذيذ و خوش خوراك داراى فوايد و منابع بى شمار درمانبخش است كه نمى توان از آنها صرف نظر كرد، كاملا استحقاق و قابليت هرگونه مطالعه و تحقيق در روى آن وجود دارد.
پزشكان قديم ايران، كه موشكافى هاى عجيب آنها در كشف خواص متعدد محصولات طبيعى حقيقتا حيرتانگيز است، از اين ضرر انگور غافل نبوده و آن را در كتابهاى خود ذكر كردهاند. و براى رفع اين ضرر چاره بسيار مناسبى انديشيده و مصلحى براى انگور اختيار كردند و طى قرون و اعصار، در ميليونها نفر به تجربه دريافتند كه اگر انگور را به اين صورت ميل كنند نه تنها ضررى از آن عايد نمىشود بلكه منافع بى شمار ديگرى بر آن افزوده خواهد شد. آنان كاملا مى دانستند كه كبد شيرينى ها را به خود جذب كرده و تمايل خاصى به اين عمل دارد، بنابراين، عمل قندسازى كبد كه كلود برنارد، فيزيولوژيست مشهور فرانسوى، كاشف آن است؛ درحقيقت ريشه و طرح اوليهاش متعلق به پزشكان قديم ايران است.
همچنين آنان به تجربه در هزاران فرد دريافته بودند كه كسانى كه انسداد مجارى داخل كبدى دارند و اين عارضه مقدمه بروز تصلب كبد در آنها است (كه امروزه به نام اتاتوپره سروتيكناميده مى شود)، اگر در خوردن انگور افراط كنند ضرر مى بينند و اين درست همان مطلب است كه لاسابلير نيز در صفحه 822، جلد اول دايره المعارف تغذيه، به آن اشاره كرده و مى گويد:
در حالات قبل از سيروز بايد در مصرف انگور افراط نكرد و آن را به تدريج و به طور ملايم و معتدل (نه به حد افراط) مصرف نمود.
توضيح آنكه در كتاب تحفة المؤمنين مى نويسد: «انگور مضر سده جگر است» و منظور از سده جگر انسداد مجارى داخل كبدى و همين حالات قبل از سيروز است.
ولى پزشكان قديم كه در آزمايشهاى خود روى مواد غذايى و پى بردن به خواص درمانبخش آنها تبحر و احاطه عجيبى داشتند به مرور زمان، دريافتند كه اين ضرر هنگامى رخ مى دهد كه انگور شيرين باشد، به طورىكه هرچه شيرينى آن بيشتر، ضرر آن افزونتر است و مصرف انگور ترش و شيرين (و لو هر قدر در مصرف آن افراط شود) چنين ضررى را ندارد، همچنين اگر انگور شيرين با غذاى ترش مصرف شود، فاقد اين ضرر است.
بالأخره، پس از مطالعات متعدد پى بردند كه پختن شيره انگور با سركه انگور و تهيه شربتى كه آن را «سركه شيره» نام گذاشتند، به كلى، ضرر افراط در مصرف انگور را رفع مى كند و اين شربت در عين حال كه داراى خواص بى اندازه زياد انگور است، خواص سركه انگور هم به آن ضميمه است.
مجموعه آثار دكتر سيد جلال مصطفوى كاشان